Gözetlenen Toplumun Gözetleyen Topluma Dönüşmesi: “The Truman Show Filmi” Örneği

ÖZET

Gözetim olgusu, önemli bir denetim türü olarak insanlık tarihi içinde hep var olmuştur. Fakat modern devletlerin ortaya çıkmasıyla birlikte, gözetim pratiklerinin biçimi değişmiş, gündelik hayat gelişen teknolojik cihazlarla daha kolay izlenir hale gelmiştir. Gözetim faaliyetleri, enformatik devrim ile birlikte en üst düzeye ulaşmıştır. Bu yüzden günümüz toplumları gözetim toplumları olarak adlandırılmış, artan gözetim faaliyetlerine dikkat çekilmeye çalışılmıştır.  Gözetlenen bireyler artık gözetleyen konumuna geçmişlerdir. Bu durum tek bir merkezden gözetim davranışı olan Panoptikon anlayışının yerine çoklu merkezlerden kameralar ile gözetleme davranışı olan Synoptikon anlayışının hakim olmaya başladığını göstermektedir. Synoptikon anlayışının getirdiği çoklu gözetim, tüketim alışkanlıklarının biçimlenmesini ve gündemin medya aracılığıyla belirlenmesini getirmektedir. Gözetlenen toplumdan gözetleyen topluma geçişin bir simülasyon dünyasını ve bu dünyanın getirdiği değişimler ve bu değişimlerin gelecekte getirmesi beklenen karşı ütopyası “The Truman Show” filmi üzerinden tartışılacaktır.

Anahtar Kelimeler: Panoptikon, Synoptikon, Gözetleyen Toplum, Tüketim, Gündem Oluşturma, Simülasyon.

The phenomenon of surveillance has always existed in human history as an important form of control. With the emergence of modern states, the form of surveillance practices has changed, and everyday life has become easier to follow with developing technological devices. Surveillance activities have reached the highest level with the informatics revolution. Today's societies have been called surveillance societies and efforts have been made to draw attention to increased surveillance activities. Watched individuals have now become watchers. This shows that the Synoptikon understanding, which is surveillance behavior with cameras from multiple centers, has started to prevail instead of Panoptikon nlay, which is surveillance behavior from a single center. The multiple surveillance brought by the Synoptikon approach brings the shaping of consumption habits and the agenda through the media. Surveillance society has caused the program contents and new habits to turn into a consumption medium. It creates a simulation world of the transition from the watched society to the watchful society. The changes brought by this world and the counter-utopian world that these changes are expected to bring in the future will be discussed through the movie “The Truman Show”.